ભગવાન શિવના પાંચ પ્રતિકો, મહાશિવરાત્રી પહેલા જાણો તેના નામ અને મહત્વ વિશે

  • vatannivat
  • 06-02-2023 07:44 AM

-ભગવાન શિવના પાંચ મહા પ્રતીકો 

-ભગવાન  શિવ સાથે જોડાયેલા આ પ્રતીકો ખુબ જ શુભ માનવામાં આવે છે 

દર વર્ષે મહા મહિનામાં મહાશિવરાત્રી ઉજવવામાં આવે છે. આ વર્ષે મહાશિવરાત્રી 18 ફેબ્રુઆરીએ ઉજવવામાં આવશે. જ્યારે કેટલાક લોકો દિવસ દરમિયાન મહાશિવરાત્રિનો તહેવાર ઉજવે છે, જ્યારે અન્ય લોકો રાત્રે જાગરણ રાખે છે. વર્ષમાં 12 શિવરાત્રીઓમાંથી મહાશિવરાત્રી સૌથી વધુ શુભ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે ભગવાન શિવના ભક્તો પૂજા કરે છે, વિશેષ પૂજા વિધિ કરે છે અને ઉપવાસ કરે છે. હિંદુ શાસ્ત્રો, પુરાણો અનુસાર, ભગવાન શિવ સમગ્ર બ્રહ્માંડના મુખ્ય કારણ છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ સહિત સમગ્ર બ્રહ્માંડ તેમની પાસેથી ઉત્પન્ન થયું છે. એવું કહેવામાં આવે છે કે તેમની ન તો શરૂઆત છે કે ન તો અંત. એટલા માટે તે અવતાર નથી પણ સાક્ષાત ભગવાન છે. ભગવાન ભોલેનાથ સાથે જોડાયેલ સાપ, ત્રિશુલ, ચંદ્ર તેમના પ્રતીકો માનવામાં આવે છે. 


અર્ધચંદ્ર

અર્ધચંદ્રાકાર ભગવાન શિવનું પ્રતીક અને આભૂષણ માનવામાં આવે છે. ભગવાન શિવે પોતાની જટાના ભાગમાં અર્ધ ચંદ્ર ધારણ કરેલો  છે. એટલા માટે ભગવાન શિવને ચંદ્રશેખર કહેવામાં આવે છે. ભગવાન શિવના મસ્તક પર ચંદ્રની હાજરી સમયને નિયંત્રિત કરવાનું પ્રતીક છે કારણ કે ચંદ્ર સમય જણાવવાનું માધ્યમ છે.


ત્રીજી આંખ

ભગવાન શિવના પ્રતીકોમાં, તેમની ત્રીજી આંખ આવે છે જે તેમના કપાળની મધ્યમાં છે. શિવની ત્રીજી આંખ ભૌતિક વિશ્વની બહારના વિશ્વની દ્રષ્ટિ દર્શાવે છે. એક રીતે, દ્રષ્ટિ એ પાંચ ઇન્દ્રિયો સિવાય છઠ્ઠી ઇન્દ્રિય છે. ત્રીજી આંખના કારણે મહાદેવને ત્ર્યંબક કહેવામાં આવેલ છે.


ત્રિશૂળ

શિવ શસ્ત્ર તરીકે પોતાના હાથમાં ત્રિશૂળ ધારણ કરેલ છે. ભગવાન શિવનું ત્રિશુલ માનવ શરીરમાં હાજર ત્રણ મૂળભૂત નાડીઓનું સૂચક છે. આ સિવાય ભોલેનાથનું ત્રિશૂળ ઈચ્છા, લડાઈ અને જ્ઞાનનું પણ પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.


રૂદ્રાક્ષ

રુદ્રાક્ષ વિશે કહેવામાં આવેલ છે કે  તે  રુદ્રાક્ષ ભગવાન શિવના આંસુમાંથી બને છે. જ્યારે શિવ  ઊંડા ધ્યાનથી બહાર આવીને પોતાની આંખો ખોલી ત્યારે તેમની આંખમાંથી આંસુનું એક ટીપું પૃથ્વી પર પડ્યું અને તેમનું આંસુ પવિત્ર રૂદ્રાક્ષના વૃક્ષમાં ફેરવાઈ ગયું. રુદ્રાક્ષ વિશ્વની રચનામાં ઉપયોગમાં લેવાતા તત્વોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.


ગળામાં સાપ

ભગવાન શિવ પોતાના ગળામાં સાપ ધારણ કરેલ છે. ભગવાન શિવ જે સાપ તેમના ગળામાં પહેરે છે, તે તેમના ગળામાં ત્રણ વખત વીંટળાયેલો હશે. આ ત્રણ વર્તુળો ભૂતકાળ, વર્તમાન અને ભવિષ્યના સૂચન કરે છે. શિવ શંકરને સાપનું તાબે થવું એ સૂચવે છે કે ભોલેનાથ તમોગુણ, દોષો અને વિકારોના નિયંત્રક અને નાશક છે. આ સિવાય સાપને કુંડલિની શક્તિ પણ કહેવામાં આવે છે, જે સુષુપ્ત શક્તિ છે અને દરેકની અંદર રહેલ  છે.